…en wat kun je doen?
De afgelopen weken is er veel aandacht in het nieuws voor asbest in speelzand. Uit onderzoek blijkt dat in verschillende speelzandproducten die in Nederland worden verkocht asbest is aangetroffen. Dit zorgt voor zorgen bij ouders, scholen en kinderopvangorganisaties.
In deze blog leggen we uit wat er precies is ontdekt, om welke soorten speelzand het gaat en wat je kunt doen als je twijfelt over de veiligheid van speelzand.
Asbest gevonden in speelzandproducten
Het nieuws kwam naar buiten nadat onderzoekers verschillende speelzandproducten lieten analyseren. In 6 van de 12 onderzochte producten werd asbest aangetroffen. Het ging vooral om gekleurd speelzand dat wordt gebruikt in creatieve speelgoedsets, zoals zandtafels en zandschilderijen.
Deze producten worden vaak verkocht via webshops en speelgoedwinkels. Volgens onderzoekers is het zand waarschijnlijk afkomstig uit mijngebieden waar van nature ook asbest voorkomt.
Omdat het zand wordt gebruikt in speelgoed, kan het tijdens het spelen verstuiven. Hierdoor kunnen kleine vezels vrijkomen die ingeademd kunnen worden.
Terugroepacties en onderzoek door de NVWA
Naar aanleiding van de ontdekking zijn verschillende producten inmiddels teruggeroepen. Meerdere winkelketens hebben speelzandproducten uit de verkoop gehaald nadat er asbest in was gevonden.
De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) is gestart met een eigen onderzoek naar speelzand. De toezichthouder wil vaststellen in welke producten daadwerkelijk asbest zit en hoe groot de risico’s zijn.
Daarnaast wordt onderzocht of de huidige norm voor asbest in producten wel streng genoeg is. Volgens de huidige regels mag een product maximaal 0,1 procent asbest bevatten.
Het onderzoek van de NVWA moet duidelijk maken of verdere maatregelen nodig zijn, zoals extra terugroepacties of strengere regels.
Gaat het ook om zandbakzand?
Belangrijk om te weten is dat de berichten vooral gaan over binnenspeelzand dat wordt gebruikt in speelgoedsets.
Volgens gezondheidsdiensten gaat het niet om het gewone zandbakzand dat buiten wordt gebruikt op speelplaatsen of in zandbakken. Dat zand wordt meestal uit Europese bronnen gewonnen en wordt op een andere manier geproduceerd.
Kinderen kunnen daarom gewoon blijven spelen in een normale zandbak.
Wat is het risico van asbest?
Asbest bestaat uit microscopisch kleine vezels. Wanneer deze vezels vrijkomen en worden ingeademd, kunnen ze diep in de longen terechtkomen en op lange termijn gezondheidsproblemen veroorzaken.
Bij speelzand is de blootstelling meestal veel lager dan bij bijvoorbeeld werkzaamheden met asbesthoudende bouwmaterialen. Toch nemen deskundigen de vondst serieus, omdat kinderen mogelijk vaker in contact komen met het zand.
Daarom adviseren experts om voorzichtig om te gaan met speelzand waarvan niet duidelijk is waar het vandaan komt.
Wat kun je doen als je speelzand hebt?
Heb je binnenspeelzand in huis of op school en twijfel je over de veiligheid? Dan adviseren gezondheidsorganisaties het volgende:
- gebruik het zand voorlopig niet
- voorkom dat het stof kan opwaaien
- maak oppervlakken nat schoon
- verpak verdacht zand goed in plastic
- lever het in bij de milieustraat of volgens gemeentelijke richtlijnen
Het is belangrijk om verdacht zand niet zomaar in de afvalbak te gooien, omdat het mogelijk als asbesthoudend afval behandeld moet worden.
Meer duidelijkheid in de komende periode
De NVWA en andere instanties doen momenteel uitgebreid onderzoek naar speelzand. De verwachting is dat er de komende tijd meer duidelijkheid komt over welke producten veilig zijn en welke mogelijk risico’s bevatten.
Tot die tijd adviseren experts om voorzichtig om te gaan met binnenspeelzand waarvan de herkomst niet duidelijk is.
Bronnen voor dit artikel:
https://nos.nl/artikel/2603275-steeds-meer-speelzand-teruggeroepen-nvwa-breidt-onderzoek-uit
https://www.consumentenbond.nl/acties-claims/nieuws/2026/waarschuwing-speelzand
